Công Thức Làm Gỏi Tỏi Non Chuẩn Vị Đảo Lý Sơn

Không phải lúc nào tỏi Lý Sơn cũng chỉ dùng để làm gia vị. Vào mùa tỏi còn non, chưa lên củ, người dân đảo thường hái phần lá và thân non để làm gỏi – một món ăn dân dã nhưng đủ khiến nhiều người ngạc nhiên vì độ giòn và hương thơm rất riêng so với các loại rau trộn gỏi quen thuộc khác.

Tỏi non là gì và lấy ở đâu để làm gỏi

Tỏi non ở đây là phần thân và lá tỏi khi cây còn đang phát triển, chưa đến giai đoạn hình thành củ hoàn chỉnh. Với người trồng tỏi, đây thường là phần tỉa bớt trong quá trình chăm sóc ruộng tỏi để cây tập trung dinh dưỡng nuôi củ, nên tỏi non không phải lúc nào cũng có sẵn quanh năm mà phụ thuộc vào mùa vụ trồng tỏi trên đảo. Nếu không sống ở vùng trồng tỏi, bạn có thể hỏi mua tại các vựa rau, chợ đầu mối vào đúng mùa tỏi đang sinh trưởng, hoặc hỏi trực tiếp các hộ trồng tỏi nếu có dịp ra đảo đúng thời điểm.

Nguyên liệu làm gỏi tỏi non (khẩu phần 3-4 người)

• 200-250g tỏi non (phần lá và thân non, chưa quá già)
• 150g tôm tươi hoặc thịt ba chỉ luộc (có thể thay bằng mực hoặc làm chay tùy khẩu vị)
• 50g đậu phộng rang, giã dập
• Hành phi, rau thơm ăn kèm (rau răm, húng quế tùy thích)
• Nước mắm, đường, chanh hoặc giấm, tỏi ớt băm để pha nước trộn gỏi
• Bánh tráng hoặc bánh phồng tôm ăn kèm (tùy chọn)

Sơ chế tỏi non đúng cách trước khi trộn gỏi

Đây là bước quan trọng nhất quyết định món gỏi có ngon hay không, vì tỏi non sống có vị hăng khá mạnh, nếu không sơ chế đúng cách sẽ lấn át toàn bộ hương vị các nguyên liệu khác.

1. Nhặt bỏ phần lá già, dập úa, chỉ giữ lại phần thân và lá non còn tươi.
2. Rửa sạch tỏi non nhiều lần với nước để loại bỏ đất cát bám ở gốc.
3. Cắt tỏi non thành khúc vừa ăn, khoảng 3-4cm.
4. Đun một nồi nước sôi, chần nhanh tỏi non trong khoảng 5-10 giây rồi vớt ra ngay, không chần quá lâu vì sẽ làm tỏi mềm nhũn, mất độ giòn.
5. Vớt tỏi non ra thau nước lạnh (có thể thêm đá) để tỏi giòn hơn và giữ màu xanh tươi, sau đó vớt ra để thật ráo nước.

Các bước làm gỏi tỏi non hoàn chỉnh

1. Luộc chín tôm hoặc thịt ba chỉ, để nguội bớt rồi thái miếng vừa ăn.
2. Pha nước trộn gỏi theo tỷ lệ vừa khẩu vị: nước mắm, đường, nước cốt chanh hoặc giấm, tỏi ớt băm nhuyễn, khuấy đều cho tan đường.
3. Cho tỏi non đã sơ chế vào tô lớn, thêm tôm hoặc thịt đã thái, rưới từ từ nước trộn gỏi vào.
4. Trộn nhẹ tay để tỏi non không bị dập nát, nêm nếm lại cho vừa ăn.
5. Bày gỏi ra đĩa, rắc đậu phộng rang và hành phi lên trên, thêm rau thơm nếu thích.
6. Dùng kèm bánh tráng hoặc bánh phồng tôm để tăng thêm độ giòn khi thưởng thức.

Mẹo để gỏi tỏi non không bị hăng gắt hay đắng

• Chỉ chần tỏi non trong thời gian rất ngắn, chần quá lâu vừa mất độ giòn vừa làm tỏi bị nhũn.
• Ngâm ngay vào nước lạnh sau khi chần để giữ màu xanh và độ giòn, đồng thời giúp giảm bớt vị hăng còn sót lại.
• Không nên dùng tỏi non đã quá già (lá to, thân cứng) vì vị sẽ hăng gắt hơn nhiều so với tỏi non đúng độ.
• Trộn gỏi ngay trước khi ăn, không nên trộn sẵn để lâu vì tỏi non dễ ra nước, làm gỏi bị nhũn và nhạt vị.

Biến tấu gỏi tỏi non theo khẩu vị

Ngoài công thức cơ bản với tôm thịt, một số gia đình ở Lý Sơn còn biến tấu gỏi tỏi non với mực một nắng xé sợi hoặc da heo luộc thái mỏng để tăng độ giòn sần sật. Với người ăn chay, có thể bỏ hẳn phần tôm thịt, thay bằng đậu hũ chiên giòn thái miếng nhỏ mà vẫn giữ được vị đặc trưng của tỏi non làm chủ đạo.

Gỏi tỏi non hợp ăn kèm món gì

Gỏi tỏi non thường được dùng như món khai vị hoặc ăn kèm trong mâm cơm có các món chính đậm vị như cá kho, hải sản nướng, vì vị chua cay giòn nhẹ của gỏi giúp cân bằng và đỡ ngán khi ăn cùng các món nhiều dầu mỡ hoặc đậm đà.

Kết luận

Gỏi tỏi non không khó làm, nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ ở khâu sơ chế để giữ được độ giòn và giảm bớt vị hăng gắt tự nhiên của tỏi non sống. Nắm vững cách chần và ngâm lạnh đúng thời gian, bạn hoàn toàn có thể tự tay làm ra đĩa gỏi tỏi non mang đúng chất vị dân dã của đảo Lý Sơn ngay tại nhà.